Masz słupy energetyczne na swojej działce, a linie energetyczne biegną szeroko po Twoim polu? 

Zastanawiasz się, czy ten cały szum po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 2 grudnia 2025 roku (sygn. akt P 10/16) to dla Ciebie okazja na pieniądze za służebność przesyłu?

Obawiasz się jednak, że polityczne spory toczące się wokół Trybunału Konstytucyjnego mogą podważyć znaczenie przywołanego wyżej wyroku i w przypadku skierowania Twojej sprawy do sądu to właśnie zarzut zasiedzenia podniesiony przez przedsiębiorstwo energetyczne stanie na Twojej drodze do pieniędzy?

Jeśli tak, to ten artykuł jest właśnie dla Ciebie!

Ja również miałem te same wątpliwości. Od wielu miesięcy śledzę orzecznictwo dotyczące służebności przesyłu, a w szczególności możliwości jej zasiedzenia przed dniem 3 sierpnia 2008 roku (czyli przed datą wprowadzenia do Kodeksu cywilnego służebności przesyłu). W końcu od wielu lat, ilekroć wśród znajomych rolników pojawiał się temat odszkodowania za słupy energetyczne oraz inne urządzenia przesyłowe posadowione na ich ziemi jeszcze za „komuny”, każdorazowo rozmowy kończyły się wnioskiem, że nie ma sensu występować z jakimikolwiek roszczeniami, bo przedsiębiorstwo energetyczne podniesie zarzut zasiedzenia.

Najnowsze orzecznictwo pozwala jednak na stwierdzenie, że zarzut zasiedzenia może nie wystarczyć przedsiębiorstwu energetycznemu do wygrania sprawy o wynagrodzenie za ustanowienie służebności przesyłu lub o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości.

Do stanowiska zaprezentowanego przez Trybunał Konstytucyjny w ww. wyroku należy dołożyć również orzeczenia kolejnych sądów powszechnych oraz Sądu Najwyższego.

Już 9 stycznia 2015 roku Sąd Rejonowy w Piasecznie przyjął stanowisko, że: „nie jest również możliwe stwierdzenie nabycia przez zasiedzenie służebności przesyłu z zaliczeniem na wymagany okres posiadania tej służebności okresu sprzed wejścia w życie, w dniu 3 sierpnia 2008 roku, art.305[1] i nast. kodeksu cywilnego, tj. okresu wykonywania służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu". 

O ile w 2015 roku o ww. postanowieniu Sądu w Piasecznie prawie nikt nie mówił, o tyle po zapadnięciu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 2 grudnia 2025 roku (sygn. akt P 10/16) sądy powszechne coraz śmielej wydają kolejne orzeczenia, nie tylko powielając stanowisko  Trybunału Konstytucyjnego, ale często rozwijając je o kolejne argumenty.

Na szczególną uwagę zasługuje w mojej ocenie postanowienie Sądu Okręgowego w Rzeszowie z dnia 17 marca 2026 roku w sprawie o sygn. akt V Ca 34/26, w którego uzasadnieniu sąd wskazał, że dotychczasowa praktyka (polegająca na sądowym doliczaniu do okresu zasiedzenia służebności przesyłu czasu sprzed wejścia w życie przepisów regulujących służebność przesyłu) może stanowić niedozwoloną pomoc publiczną, która nie spełnia wymogów z art. 107-109 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz.U. 2004 Nr 90, poz. 864).

Sąd Okręgowy w Rzeszowie wyjaśnił to w następujący sposób:

„Tymczasem przedsiębiorstwa przesyłowe, takie jak uczestnik, w warunkach rynkowych musiałyby ponieść koszty pozyskania tytułów prawnych do gruntów oraz wypłaty wynagrodzeń za bezumowne korzystanie z nieruchomości. Powołane powyżej orzecznictwo sądów krajowych, które aprobuje kwestionowaną przez Sąd w składzie niniejszym wykładnię przepisów, kierujące się w znacznej mierze kwestiami finansowymi i zastępujące w istocie ustawodawcę, działa jak obchodząca przepisy tarcza finansowa, zwalniając te podmioty z kosztów regulacji stanów prawnych, pozwalając na darmowe nabycie ograniczonych praw rzeczowych. Stanowi to uprzywilejowanie tego konkretnego sektora gospodarki kosztem obywateli (podmiotów prywatnych) i może stanowić nienotyfikowaną, selektywną korzyść ekonomiczną, która wpływa na konkurencję na unijnym rynku energii. W kontekście powyższego godzi się też zaznaczyć, że taki systemowy transfer majątku na rzecz firm energetycznych budzi wątpliwości pod kątem spełnienia wymogów przejrzystości i proporcjonalności(zob. wyrok z 24.07.2003 r. TSUE w sprawie Altmark Trans, C-280/00)".

Trudno nie zgodzić się z przywołanym stanowiskiem.

Dlaczego w Polsce przedsiębiorstwa energetyczne miałyby kosztem obywateli zwiększać swoją konkurencyjność na unijnym rynku energetycznym?  Dlaczego obywatel, który przed 2008 rokiem nie miał pojęcia o możliwości zasiedzenia służebności przesyłu (która nota bene wówczas nie była uregulowana w polskim Kodeksie cywilnym), miałby ponosić konsekwencje braku swojej reakcji na działania podmiotów energetycznych? Prawo nie powinno chyba działać wstecz?

Wracając do moich spostrzeżeń  dotyczących orzecznictwa w sprawie możliwości zasiedzenia służebności przesyłu przed 3 sierpnia 2008 roku, koniecznie należy jeszcze wspomnieć o postawie Sądu Najwyższego, który również zdaje się odchodzić od prezentowanej w przeszłości linii orzeczniczej.

Dobrym przykładem jest tutaj postanowienie Sądu Najwyższego z 19 marca 2026 roku w sprawie o sygn. akt II CSKP 1045/24, którym oddalono skargę kasacyjną wniesioną przez przedsiębiorstwo energetyczne od postanowienia Sądu Okręgowego w Rzeszowie z dnia 5 kwietnia 2023 roku, oddalającego apelację tego przedsiębiorstwa od orzeczenia sądu I instancji, który zasądził na rzecz właściciela nieruchomości kwotę 335 237 zł tytułem wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu.

Sąd Najwyższy sprzeciwił się tu linii orzeczniczej kreującej możliwość nabycia służebności o treści odpowiadającej służebności przesyłu oraz pozwalającej na doliczanie do okresu zasiedzenia służebności przesyłu czasu sprzed wejścia w życie przepisów regulujących służebność przesyłu. 

W uzasadnieniu postanowienia Sądu Najwyższego z 19 marca 2026 roku w sprawie o sygn. akt II CSKP 1045/24 możemy znaleźć jednoznaczne wskazanie, iż:

• Przed nowelizacją Kodeksu cywilnego wprowadzającą służebność przesyłu nie mógł biec termin zasiedzenia prawa odpowiadającego treściowo tej służebności. Doliczenie czasu posiadania w stanie prawnym obowiązującym od 1 stycznia 1965 roku do 2 sierpnia 2008 roku do czasu niezbędnego do zasiedzenia służebności przesyłu narusza zakaz działania prawa wstecz, wyrażony m.in. w art. 3 k.c. (zob. post SN z 24 lutego 2023 r., III CZP 108/22, OSNC 2023, nr 11,poz. 108).

• Dotychczas dominująca linia orzecznicza pozostaje w sprzeczności z podstawowymi zasadami prawa rzeczowego, a formułowane w niej wnioski budzą poważne wątpliwości ich zgodności z Konstytucją RP oraz Konwencją o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności.

• Przyjęcie istnienia w systemie prawa służebności „o treści odpowiadającej służebności przesyłu” narusza zasadę numerus clausus praw rzeczowych, w szczególności dlatego, że służebność taka nie mogła i nie może być utożsamiana ze służebnością gruntową.

• „Sąd Najwyższy w składzie rozpoznającym skargę kasacyjną podziela wyżej przedstawione nowsze poglądy judykatury Sądu Najwyższego, że przed nowelizacją Kodeksu cywilnego, wprowadzającą nowy rodzaj służebności(art. 305[1]-305[4] k.c.), nie mógł też biec termin zasiedzenia prawa odpowiadającego treściowo tej służebności. Nie jest też możliwe doliczenie czasu posiadania w stanie prawnym obowiązującym od 1 stycznia 1965 r. do 2 sierpnia 2008 r. do czasu niezbędnego do zasiedzenia służebności przesyłu".

Oczywiście należy pamiętać, iż przywołane orzeczenia nie odzwierciedlają stanowiska wszystkich sędziów i nadal nie ma pewności co do ostatecznego stanowiska danego sądu w konkretnej sprawie. 

Coraz szersza argumentacja wzmacniająca stanowisko wykluczające możliwość zasiedzenia służebności przesyłu przed 3 sierpnia 2008 roku zdaje się jednak wskazywać, że wiatr zaczyna wiać w inną stronę niż dotychczas.

Zasiedzenie w dobrej wierze wymaga co najmniej 20 lat posiadania prowadzącego do zasiedzenia.

Oznacza to, że – przy przyjęciu stanowiska zaprezentowanego w przywołanym orzecznictwie – termin zasiedzenia służebności przesyłu można co do zasady liczyć najwcześniej od 3 sierpnia 2008 roku, a jego upływ mógłby nastąpić nie prędzej niż 3 sierpnia 2028 roku.

W wielu przypadkach przedsiębiorstwa energetyczne mogą skutecznie powoływać się na istnienie dobrej wiary. Jest to bardzo istotne dla skutecznego dochodzenia roszczeń związanych ze służebnością przesyłu.

W przypadku niepodjęcia działań przerywających bieg zasiedzenia przed 3 sierpnia 2028 roku, nawet w przypadku utrwalenia się w polskich sądach opisanych wyżej poglądów, dochodzenie roszczeń po tej dacie może być w większości przypadków niemożliwe. 

Jeżeli na Twojej nieruchomości znajdują się urządzenia przesyłowe (słupy energetyczne, linie energetyczne, gazociąg), a przedsiębiorstwo przesyłowe nie dysponuje tytułem prawnym do korzystania z gruntu, nie czekaj, aż dojdzie do zasiedzenia!

Jeżeli wiatr będzie wiał cały czas w obranym przez Trybunał Konstytucyjny kierunku, a Ty w porę ruszysz wraz z nim, w zależności od okoliczności sprawy i znajdującej zastosowanie podstawy prawnej możesz uzyskać: 

• wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości;    

• odszkodowanie za ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości;

• odszkodowanie za spadek wartości nieruchomości;

• wynagrodzenie za ustanowienie służebności przesyłu.

Chcesz wiedzieć jakich kwot możesz dochodzić za słupy na działce, linie energetyczne, gazociąg lub jeszcze inne urządzenia przesyłowe? Skontaktuj się ze mną. Kancelaria Adwokacka Cezary Westfal z siedzibą w Sopocie specjalizuje się w sprawach o zasiedzenie nieruchomości oraz w dochodzeniu roszczeń z tytułu służebności przesyłu.

Zapraszam do kontaktu

Zapraszamy również do obserwowania naszych mediów społecznościowych.

Strona www stworzona w kreatorze WebWave